Bảo tồn voọc mũi hếch, loài linh trưởng có nguy cơ tuyệt chủng

Thứ Tư, 11/08/2010, 17:06 (GMT+7)

HGĐT- Voọc mũi hếch (VMH) hiện được coi là 1 trong 25 loài linh trưởng có nguy cơ tuyệt chủng trên thế giới. Trước năm 1990, loài linh trưởng rất đẹp này đã từng bị coi là tuyệt chủng, nhưng việc phát hiện ra sự tồn tại của loài voọc này ở Na Hang – Tuyên Quang rồi đến năm 2002, khi tổ chức Bảo tồn động, thực vật hoang dã Quốc tế (viết tắt là FFI) phát hiện một quần thể gồm hàng chục cá thể VMH ở khu rừng Khau Ca của Hà Giang, đã đem đến một hy vọng mới cho sự hồi sinh của loài này...


Cho dù vẫn có tên trong Sách đỏ thế giới và Việt Nam, nhưng với sự vào cuộc của các cơ quan, tổ chức chuyên môn cũng như cấp uỷ, chính quyền địa phương để bảo tồn loài linh trưởng này, trong những năm qua quần thể VMH ở Hà Giang đang có những dấu hiệu hồi sinh tích cực. Đó là khẳng định của tổ chức FFI và Chi cục Kiểm lâm Hà Giang. Với 2 phát hiện quan trọng về các quần thể VMH trên địa bàn tỉnh ta, quần thể đầu tiên được phát hiện vào năm 2002 tại khu rừng Khau Ca thuộc địa bàn các xã Tùng Bá, Minh Sơn, Yên Định (Huyện Bắc Mê, Vị Xuyên); quần thể thứ hai được phát hiện vào năm 2007 tại huyện Quản Bạ thuộc địa bàn các xã Tùng Vài, Cao Mã Pờ, Tả Ván. Đây là một cơ hội để chúng ta nhận được sự quan tâm, đầu tư của các cấp, ngành, các tổ chức trong việc bảo tồn hệ động thực vật (ĐTV) hoang dã cũng như có thêm niềm tin sẽ còn có những phát hiện mới trong tự nhiên ở địa bàn Hà Giang.


Theo đánh giá, quần thể VMH trên toàn cầu có khoảng 200 cá thể. Và có thể, đa phần trong số đó đang sinh sống trên địa bàn Hà Giang. Các chuyên gia theo dõi về VMH ở Hà Giang thống kê sơ bộ quần thể VMH ở khu rừng Khau Ca có khoảng 70 cá thể, còn số lượng đàn ở địa bàn huyện Quản Bạ có thể lên đến hàng chục cá thể. Ngoài 2 khu vực nói trên, Hà Giang có khả năng còn một vài khu vực khác có VMH. Hiện nay các cơ quan chức năng vẫn đang tiếp tục tìm kiếm sự có mặt của VMH ở nhiều địa điểm khác gồm khu bảo tồn thiên nhiên Du Già (Yên Minh), địa bàn Phong Quang (Vị Xuyên) và một số khu vực ở huyện Bắc Mê...


Xuất phát từ yêu cầu bức thiết phải bảo vệ loài linh trưởng quý hiếm này, đồng thời từ những kết quả nghiên cứu cụ thể về điều kiện sinh sống, khả năng phát triển của loài này trên địa bàn Hà Giang..., năm 2009, với sự giúp sức của tổ chức FFI, Khu bảo tồn loài và sinh cảnh VMH Khau Ca đã được thành lập với diện tích khoảng 2.000ha. Việc thành lập Khu bảo tồn sẽ giúp cho việc nghiên cứu, điều tra một cách hệ thống, đầy đủ về VMH và từ đó có thể đưa ra các mức độ can thiệp cần thiết nhằm mở rộng môi trường sống cho loài này. Trên cơ sở đó, Chi cục Kiểm lâm Hà Giang được giao nhiệm vụ là cơ quan chính điều hành các hoạt động bảo tồn loài VMH ở Khu bảo tồn Khau Ca cũng như ở Hà Giang.


Có thể nói, với những nỗ lực và quyết tâm trong việc bảo tồn ĐTV hoang dã, kể từ khi phát hiện ra VMH trên địa bàn Hà Giang, các cơ quan chức năng và các địa phương đã và đang có những động thái tích cực để bảo vệ và duy trì sự phát triển của loài linh trưởng này. Việc đầu tiên được triển khai là nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ VMH cũng như bảo vệ thiên nhiên, đặc biệt là người dân khu vực xung quanh khu bảo tồn. Qua đó, các cơ quan chức năng đã tích cực tuyên truyền tại các thôn xung quanh khu vực bảo tồn, đưa nội dung giáo dục môi trường vào chương trình giáo dục cho học sinh lớp 6, 7. Thông qua các quy định và pháp luật về bảo vệ rừng, việc tổ chức cho các hộ dân ký cam kết không săn bắn động vật rừng nói chung và VMH nói riêng cùng với việc triển khai thu súng săn và cấm săn bắn động vật hoang dã trong những năm qua cũng là một tín hiệu tích cực giúp cho việc bảo vệ các loài ĐTV. Trao đổi với chúng tôi, ông Hoàng Văn Tuệ, Trưởng Ban quản lí Khu bảo tồn loài và sinh cảnh VMH cho biết, với việc thành lập Khu bảo tồn Khau Ca cũng như được sự hỗ trợ từ phía FFI, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã xây dựng được 2 tổ công tác tham gia tuần tra, bảo vệ VMH tại Khu bảo tồn Khau Ca và khu vực các xã có sự sinh sống của loài này ở huyện Quản Bạ gồm khoảng gần 20 người. Các địa phương quản lí các địa bàn VMH sinh sống cũng có sự đồng tình cao trong việc tạo điều kiện cho chương trình bảo tồn loài động vật quý hiếm này...


Việc bảo tồn VMH trên địa bàn tỉnh ta kể từ khi phát hiện đến nay đã và đang đi theo một lộ trình tích cực. Với một tỉnh còn nhiều khó khăn về KT – XH như tỉnh ta thì việc kêu gọi được sự quan tâm, đầu tư của Trung ương và Quốc tế với việc bảo tồn VMH thời gian qua là sự cố gắng lớn. Mảnh đất Hà Giang tuy còn nhiều khó khăn, nhưng chúng ta luôn tự hào được sinh sống ở một nơi địa đầu Tổ quốc, có Cao nguyên đá Đồng Văn kỳ vĩ, cùng với những giá trị nhân văn xã hội, tự nhiên có thể đem lại những lợi thế về phát triển du lịch - kinh tế. Việc phát hiện ra loài Voọc quý hiếm và bảo tồn chúng đồng nghĩa với việc tạo thêm sự hấp dẫn cho Hà Giang trong mắt bè bạn, đồng thời làm được một việc có ý nghĩa với cả thế giới.


Tuy nhiên, trong công tác bảo tồn VMH hiện nay, sự giúp đỡ từ bên ngoài cũng rất quan trọng. Nhưng chiếc chìa khoá để có thể bảo tồn bền vững loài linh trưởng quý hiếm này đang nằm trong tay của chính địa phương và mỗi người dân chúng ta. Vì thế, song song với việc tranh thủ sự giúp đỡ từ bên ngoài, chúng ta cần phải có những giải pháp nhằm triển khai công tác bảo tồn VMH cũng như bảo tồn thiên nhiên hoang dã một cách bền vững. Trong đó, vai trò của các cấp uỷ, chính quyền, các tổ chức đoàn thể, cơ quan trong công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng là hết sức quan trọng. Công cuộc XĐGN của toàn tỉnh nói chung, đặc biệt là đối với đồng bào xung quanh khu vực bảo tồn Voọc cần tiếp được quan tâm hơn. Những xâm hại đến sự đa dạng của hệ động thực vật hoang dã cần phải được xử lí kiên quyết và nghiêm khắc...


HUY TOÁN
.