Về quyền tự do ngôn luận trên báo mạng điện tử

Thứ Tư, 11/03/2020, 08:42 (GMT+7)

BHG - Điều 25 của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 quy định: “Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, lập hội, biểu tình. Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định”. Như vậy theo quy định của Hiến pháp “quyền tự do ngôn luận” của mọi công dân là quyền được tự do có quan điểm và giữ vững quan điểm của mình, cũng như được tự do tìm kiếm và tiếp nhận, chia sẻ thông tin nhưng phải nằm trong giới hạn mà pháp luật quy định, không phải tùy tiện, vu khống, bôi nhọ, lừa bịp, làm lộ bí mật quốc gia, xâm hại quyền tự do của người khác.

Còn quyền tự do ngôn luận trên báo chí đã được C.Mác nêu với cung bậc là đỉnh cao của tự do: “Báo chí là nơi để con người thực hiện quyền tự do ngôn luận của mình, bởi một nền báo chí tự do là hiện thân trí tuệ của nhân dân”. Ở Việt Nam, trong Luật Báo chí Điều 4 Chương I đã ghi rõ: “Báo chí là diễn đàn thực hiện quyền tự do ngôn luận của nhân dân”.

Như vậy là tự do báo chí và tự do ngôn luận có phần đồng nhất. Đó là quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân, là quyền được tự do tìm kiếm thông tin, chia sẻ thông tin hoặc ý kiến của mình trên báo chí.

Trước tình hình báo mạng điện tử phát triển như hiện nay thì đang đặt ra vấn đề rất thời sự, rất cấp thiết, đó là hiểu thế nào và làm sao để thực hiện quyền tự do ngôn luận phù hợp với mọi “diễn đàn cộng đồng không biên giới”, cho phép mọi người dễ dàng và nhanh chóng thực hiện quyền tự do ngôn luận trên báo chí. Với tính năng “siêu văn bản”, cập nhật thông tin tức thời, báo mạng điện tử đã trở thành phương tiện thông tin thời sự nhanh nhất, ngày càng thỏa mãn nhu cầu nắm bắt thông tin của công chúng. Ở đó người ta có thể tìm kiếm được những thông tin cần quan tâm cho cuộc sống riêng, hoặc nắm bắt diễn đàn của thời cuộc nhằm hòa mình với xã hội và thể hiện quan điểm của mình trước những thông tin đó.

Với tính năng tương tác nhạy bén, cho phép báo mạng điện tử tiếp nhận và đăng tải nhanh nhất ý kiến, quan điểm mọi người về những diễn biến tức thời diễn ra trong cuộc sống. Mỗi thông tin, mỗi ý kiến, mỗi bình luận dù chỉ ở một số ít người được đưa lên báo mạng điện tử đều có thể thu hút rất nhiều người khác chia sẻ, phản hồi, tạo thành một liên kết sức mạnh của cộng đồng, từ đó tạo ra dư luận xã hội đa chiều khó lường, nên cần phải hết sức cảnh tỉnh.

Như vậy, trước sự tương tác đa chiều thì ngôn luận có trách nhiệm của mỗi công dân trên báo mạng điện tử là tiếng nói quan trọng nhằm đạt tới sự đồng thuận xã hội cũng như góp phần phát hiện tình hình, giúp cho sự điều chỉnh các chủ trương, chính sách và kinh tế, văn hóa - xã hội của các cấp có thẩm quyền.

Là một môi trường mở, không có giới hạn về không gian và thời gian nên mỗi dòng bình luận, mỗi ý kiến nêu ra  trên báo mạng điện tử cả thế giới đều biết và do đó hiệu quả tích cực hoặc tiêu cực đều có thể xuất hiện đồng thời và tác động tức thời. Khi “ngôn luận” đã đăng lên báo mạng điện tử thì quyền tự do ngôn luận không còn là hoạt động riêng của cá nhân, tổ chức mà đó đã là hoạt động báo chí truyền thông. Vì thế, mỗi cá nhân, mỗi tổ chức thực hiện quyền tự do ngôn luận trên báo mạng điện tử không được vượt quá, không được nằm ngoài giới hạn mà luật pháp cho phép trong việc cung cấp thông tin. Như là tùy tiện, lừa mị và chỉ dẫn sai lạc trong quảng cáo; kích động tôn giáo, nói xấu chế độ, bôi nhọ người khác, kích động bạo lực và tuyên truyền phản động… Khi đó, quyền tự do ngôn luận trên báo mạng điện tử đã bị lợi dụng để phục vụ cho lợi ích của một hay một nhóm người, thậm chí trở thành phương tiện để những kẻ chống phá lợi dụng bôi nhọ, nói xấu, gây chia rẽ làm nguy hại đến sự ổn định chính trị. Cho nên, cộng đồng mạng khi thấy có dấu hiệu bất thường cần hết sức cảnh giác và kịp thời phản bác. Như là trước dịch bệnh Covid-19, nhiều thông tin sai lệch đã đăng tải trên mạng. Có thể nói cho đến nay, nước ta làm rất tốt việc phòng dịch và điều trị nhưng không ít thông tin tuyên truyền sai lệch, xuyên tạc. Thậm chí có hãng thông tấn ở Hàn Quốc đã nói không đúng sự thật việc đối xử của ta với người Hàn Quốc được cách ly…

Như vậy, vấn đề đặt ra là trước tình hình phát triển nhanh và đa dạng của báo mạng điện tử, các cơ quan quản lý cần hết sức quan tâm để làm sao vừa bảo đảm được quyền tự do ngôn luận nhưng cũng cần kịp thời định hướng, hướng dẫn và quản lý dòng “ngôn luận đa chiều” đó. Cần làm cho mọi người hiểu rằng trong một xã hội dân chủ, nhà nước pháp quyền “ngôn luận tự do” không có nghĩa là tùy tiện mà phải nằm trong giới hạn của luật pháp, phải theo đạo đức xã hội, theo truyền thống văn hóa dân tộc, vì lợi ích của cộng đồng… Cần phải có những cơ quan có trách nhiệm nắm bắt những thông tin trên báo mạng điện tử để kịp thời dẫn dắt, hướng dẫn dư luận, hoặc đấu tranh phản bác lại các thông tin sai trái, thông tin không chính xác chính bằng vũ khí “tự do ngôn luận” của mình. Điều này Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng căn dặn: “Làm sao dân biết hưởng quyền tự do của mình, biết dùng quyền tự do ngôn luận, dám nói, dám làm. Muốn vậy phải giáo dục cho người dân ý thức về quyền tự do ngôn luận, để hiểu được cần ngôn luận cái gì, ngôn luận làm sao cho đúng lúc, đúng chỗ”. Ghi nhớ lời của Người mỗi công dân đang sống trong đất nước thực thi sự nghiệp đổi mới với mục tiêu xây dựng xã hội dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh cần trau dồi kiến thức và có trách nhiệm để nâng cao năng lực và ý thức làm chủ bản thân. Cần nắm vững luật pháp để hiểu được quyền tự do và nghĩa vụ của mình đối với đất nước, đối với xã hội, đối với bản thân, từ đó biết ngôn luận đúng với “quyền tự do ngôn luận”. Báo mạng điện tử đã là một diễn đàn công cộng của xã hội, của mọi người thì mọi người cần hiểu và thực hiện quyền tự do ngôn luận sao cho thật hiệu quả, thật có ích xem đây là một phương tiện tìm kiếm thông tin bổ ích, đa dạng, đa chiều, nhưng cũng phải luôn cảnh giác và kiên quyết đấu tranh kịp thời với những luận điệu “diễn biến hòa bình”, truyền bá những quan điểm sai trái gây kích động thù địch, vu cáo, xuyên tạc tình hình làm tổn hại đến lợi ích của cộng đồng, của xã hội và của đất nước; nhất là trong giai đoạn chúng ta đang tiến hành Đại hội Đảng các cấp, tiến tới Đại hội XIII của Đảng.

Hoàng Duy

.